1] Phishing

Terminning ta’rifi: Phishing (inglizcha: Private data – shaxsiy ma’lumotlar + fishing – baliq ovi so‘zlaridan kelib chiqqan) – bu qandaydir shaxsning axborot kommunikatsiya vositalari yordamida o‘zini qonuniy tashkilot deya ko‘rsatib boshqa shaxsni firibgarlik sxemasiga jalb qilish maqsadida uyushtirgan kiberjinoyatini anglatish uchun qo‘llanadigan so‘z birikmasi. Ushbu jinoyat jinoyat to‘g‘risidagi qonunga muvofiq, firibgarlik yoki reket bilan bir xil tarzda jazolanadi.

* Jinoiy qonunbuzarliklar to‘g‘risidagi qonun, 347-modda (Firibgarlik)

(1)	Boshqa bir shaxsni uning mulkini egallab olish yoki undan moliyaviy manfaat ko‘rish maqsadida aldaydigan yoki shaxs majburiy mehnatga jalb qilish bilan kechadigan va 10 yildan ko‘p bo‘lmagan muddatga ozodlikdan mahrum qilish bilan yoki 20 million KRWdan ko‘p bo‘lmagan miqdorda jarimaga tortish bilan jazolanadi.

① Phishing – bu firibgarlik bilan bog‘liq bo‘lgan va birovning mulkini tovlamachilik orqali tortib olishga qaratilgan jinoyatdir.

② Bu axborot kommunikatsiya vositalari imkoniyatlaridan foydalangan holda, jismoniy kartaga ega bo‘lmay turib,

③ tranzaksiyalarni amalga oshirish orqali moliya sohasida sodir etiladigan alohida firibgarlik jinoyatidir.

2] Asosiy turlari

1. Bola o‘g‘irlab ketilgan yoki baxtsiz hodisa natijasida jarohatlangan degan uydirma tushunchaga asoslangan firibgarlik.

[Qo‘llaniladigan firibgarlik usullari] Jinoyatchi o‘zini baxtsiz hodisa yoki odam o‘g‘irlashdan so‘ng ota-onasiga yordam (shoshilinch pul o'tkazish uchun) so‘rab murojaat qiluvchi boladek tutadi. Ko‘pincha maktabdan uyga qaytayotganda bolani o‘g‘irlash; baxtsiz hodisa natijasida jarohatlangan harbiyning o‘g‘li; xorijiy mamlakatdagi o‘qishi paytida o‘g‘irlangan yoki baxtsiz hodisada jarohatlangan bola tarixi kabi o‘ydirma voqealar ishlatiladi.

2. Bolaning tanishi ekanligini aytib, messenjer orqali pul jo‘natishni so‘raydi.

[Qoʻllaniladigan firibgarlik usullari] Ota-onadan zudlik bilan pul joʻnatishini soʻrash, oʻzini baxtsiz hodisadan shaxsiy zararni qoplash boʻyicha yolgʻon daʼvoni hal qilmoqchi boʻlib koʻrsatish, yuzma-yuz suhbat yoki buzib kirilgan ID va parol orqali aldash;

3. Internet-bankingdan foydalangan holda kartaga qarz olish yoki bank omonati bilan bog‘liq firibgarlik harakatlari.

[Qo‘llaniladigan firibgarlik usullari] Jinoyatchi jabrlanuvchining kredit karta ma’lumotlarini, jumladan raqami, paroli, CVC raqami va Internet-banking bilan bog‘liq ma’lumotlarni qo‘lga kiritadi (masalan, identifikator, parol, hisob raqami, tasdiqlangan sertifikat paroli, xavfsizlik kartasi raqami va boshqalar), hamda ismini o‘g‘irlash, tegishli ma’lumotlarni qo‘lga kiritish yoki firibgarlik yo‘li bilan jabrlanuvchining kartasiga kredit  olishni tashkil qiladi va keyin ushbu pullarni o‘zining hisob raqamiga o‘tkazadi)..

4. Bank omonatlarini undirish uchun firibgarlik va boshqalar maqsadida moliya muassasasi yoki Moliyaviy nazorat organi tomonidan yuborilgan uydirma shoshilinch matnli xabardan foydalanish (FSS).

[Qo‘llaniladigan firibgarlik usullari] aldov yoli bilan jabrlanuvchidan uning moliyaviy operatsiyalari haqida ma’lumot olish uchun moliyaviy tashkilot yoki FSS tomonidan yuborilgan ommaviy bildirishnoma (xavfsizlikni yangilash, ma’lumotlar oshkor bo‘lishini tekshirish va h.k.) bo‘lib, bunda firibgarlar uydirma matnli xabar yuboradilar va taqdim etilgan ma’lumotlardan foydalangan holda jabrlanuvchining nomiga kredit oladilar.

5. Telefon qo‘ng‘irog‘i orqali jabrlanuvchining masofaviy bank xizmatini amalga oshirish uchun foydalanadigan ma‘lumotlarini qo‘lga kiritish va keyin undan pul undirish

[Qo‘llaniladigan firibgarlik usullari]  Jinoyatchi keksa odamga qo‘ng‘iroq qiladi (ularning ko‘pchiligi 50 yoshdan 70 yoshgacha), masofaviy bank xizmatlarini amalga oshirish uchun foydalanadigan ma’lumotlarini so‘rab oladi (masalan, rezidentning ro‘yxatdan o‘tish raqami, pul o‘tkazmasi va bank kitobi uchun parollari, xavfsizlik kartasi seriya raqami, xavfsizlik kartasi kodi va boshqalar) nomini o‘g‘irlash, ma’lumotlarni bilib olish yoki ularni qalbakilashtirish yo‘li bilan, so‘ngra jabrlanuvchi nomiga kredit olish yoki uni jabrlanuvchining hisobidan o‘zining hisob raqamiga o‘tkazishni tashkil qiladi.

6. Jabrlanuvchini pul yechib olish uchun bankomatdan foydalanishga majburlash maqsadida amalga oshirilgan firibgarlik

[Qo‘llaniladigan firibgarlik usullari] Jinoyatchi o‘zini tergov organi sifatida ko‘rsatib, jabrlanuvchiga qo‘ng‘iroq qiladi, jinoiy ish bo‘yicha jabrlanuvchini bank hisobvarag‘ini himoya qilish chorasi sifatida bankomatga olib boradi va keyin jabrlanuvchini bankomatdan foydalanishga majburlash orqali pul undiradi.

[Qo‘llaniladigan firibgarlik usullari] Jinoyatchi oʻzini rasmiy agentlik (masalan, HTC, NHIC yoki NPS) xodimi sifatida koʻrsatib, jabrlanuvchi goʻyoki ortiqcha to‘langan soliqlar, sug‘urta badali, pensiya to‘lovlari va boshqalarni qayta olish uchun bankomatga borishi kerak, degan yolgʻon bahona bilan jabrlanuvchiga qoʻngʻiroq qiladi, keyin jabrlanuvchini bankomatdan foydalanishga majburlash orqali pul undiradi.

7. Jabrlanuvchini o‘zining hisob raqamiga pul o‘tkazishga majburlash maqsadida firibgarlik

[Qo‘llaniladigan firibgarlik usullari] Jinoyatchi o‘zini rasmiy muassasa (masalan, prokuratura, politsiya, FSS va boshqalar) xodimi sifatida ko‘rsatib, uzoq bahonalar bilan kimdir jabrlanuvchining hisobidan pul yechib olishga uringanligi haqida xabar beradi, so‘ngra haqiqiy pul o‘tkazish operatsiyasini kuzatish zarurligini aytib, jabrlanuvchini pul o‘tkazishga majburlaydi va shu tariqa undan pul undiradi.

[Qo‘llaniladigan firibgarlik usullari] Jinoyatchi oʻquvchi yoki ota-onaga qoʻngʻiroq qiladi va undan qoʻngʻiroq maktabdan amalga oshirilgandek qilib, maktab toʻlovlarini toʻlashni soʻraydi va pulni oʻzining hisobiga oʻtkazadi.

8. ARS va kredit kartalaridan noqonuniy olingan ma’lumotlardan foydalangan holda, kartaga kredit olish uchun pul undirish

[Qo‘llaniladigan firibgarlik usullari] Jinoyatchi jabrlanuvchining ismi bilan bogʻliq ma’lumotlarni oʻgʻirlash, ma’lumotlarni qoʻlga kiritish yoki yolgʻon da’volar bilan, jabrlanuvchini kredit karta raqami, parol, CVC raqami va boshqalar kabi ma’lumotlarni taqdim etishni soʻragan holda aldab, jabrlanuvchining kartasiga kredir oladi va keyin uni oʻz hisobiga oʻtkazadi.

9. Jabrlanuvchini oʻzini boshqa shaxs qilib koʻrsatish orqali aldash yo‘li bilan pul undirish

[Qo‘llaniladigan firibgarlik usullari] Jinoyatchi jabrlanuvchini bank xodimi, politsiya xodimi va boshqalar kabi ishonchli mutaxassis sifatida koʻrsatish orqali jinoyatchi tomonidan yaratilgan notoʻgʻri / uydirma vaziyat haqiqiy ekanligiga ishontiradi va keyin jabrlanuvchidan pul undiradi.

10. Tovarlarni toʻlashda xatolik faktini soxtalashtirish orqali pul undirish

[Qo‘llaniladigan firibgarlik usullari] Jinoyatchi jabrlanuvchi bilan bogʻlanib, u tovarlar, mehmonxona toʻlovlari va hokazolarni toʻlash uchun pul joʻnatganini daʼvo qiladi va keyinroq jabrlanuvchi bilan bogʻlanib, oʻtkazishda gumon qilingan xatolik borligini aytib, pulni qaytarish yoki narxlardagi farqni toʻlash soʻraydi.

Manba: FSS (www.fss.or.kr)